Oysa artık hayatımıza giren yapay zeka teknolojilerinin insanlar, toplumlar ve dünyamız üzerindeki gerçek etkisini konuşmamız ve pozitif etkiyi ürün ve hizmetlere teknik olarak da yansıtmamız gereken bir döneme girdik. Tüm teknolojik gelişimleri ve alacağımız tasarım kararlarını etik değerler ışığında “etki odaklı” yapmamız gereken bir zamandayız.
Yapay zeka teknolojilerinin gelişimi, insanlığa etkileri analiz edilmeden bu hızla sürdürüldüğü takdirde, maalesef bizi ileriye değil geriye götürecek. Artık teknik bir başarı; sonradan yama yapılan bir etik algısı ile değil, ilk aşamadan itibaren pozitif etki odağıyla ve insan faydasına olacak şekilde planlanmalı.
Küresel Denge ve India AI Impact Summit 2026
Sadece belli ülkelerin bayrak taşıdığı bir yapıda, bu kadar güçlü teknolojilerin mevcut ayrışmayı ve dengesizlikleri artırma ihtimali bulunmaktadır; bu yüzden küresel bir dengeye ihtiyacımız var. Bu noktada Şubat ayında gerçekleşecek India AI Impact Summit 2026 büyük bir önem kazanıyor. Bu zirve, hem Küresel Güney tarafından liderlik edilen ilk büyük küresel hamlelerden biri olma özelliğini taşıyor hem de gündemin tam merkezine “etki” faktörünü koyuyor.
Politika Grup Üyesi olduğumCenter for AI and Digital Policy (CAIDP) UN / UNESCO ekibi olarak, bu zirveye yönelik resmi açıklamayı hazırlamakla görevlendirildik ve 1 Şubat 2026 tarihinde bildirimiz Hindistan Elektronik ve Bilgi Teknolojileri Bakanlığı’na (MeitY) sunuldu. Bu bildiri, yapay zeka politikası alanında çalışan herkes için gerçek bir rehber niteliğinde.
Dört Temel Sütun: Yapay Zekada Güvenin Formülü
Yapay zeka okuryazarlığı; bu araçların insan hakları, demokrasi ve hukuk üzerindeki etkilerini kavrayabilmek adına kritik bir önem taşıyor. CAIDP’nin bildirisi, herkesi endişeye sürükleyen “belirsizlikler” yerine “net sınırlar” öneriyor. Bildiride vurgulanan dört ana strateji ise tüm ülkeler ve yapay zeka politikalarında günümüz dünamiklerinin gerektirdiği bakış açısında hakim olabilmek adına da oldukça önemli.
- Kırmızı Çizgilerin Belirlenmesi: Bilimsel geçerliliği olmayan veya insan onuruna aykırı uygulamalar için tavizsiz yasaklar getirilmeli. Özellikle sosyal puanlama, duygu tanıma, biyometrik sınıflandırma ve tahmine dayalı polislik gibi sistemler, temel insan haklarını ihlal ettiği gerekçesiyle kabul edilemez olarak tanımlanmalı.
- Etik İlkelerin Uygulanması: UNESCO’nun Hazırlık Değerlendirme Metodolojisi (RAM) aracılığıyla, etik prensiplerin kağıt üzerinde kalmayıp somut eylemlere dönüşmesi önemli. Bu, “diyalogdan aksiyona geçiş” sürecinin en kritik parçası.
- Uluslararası Hukuki Çerçeve: Hindistan’ın, halihazırda 45 ülke tarafından benimsenen Avrupa Konseyi (COE) Yapay Zeka Anlaşması’nı imzalaması ve onaylaması yerel reformları uluslararası bağlayıcı bir hukukla güçlendirecek.
- Mevcut Taahhütlerin Takibi: Bletchley Deklarasyonu ve Seul Bakanlar Bildirisi gibi daha önce verilen küresel sözlerin hızlıca hayata geçirilmesi geçmiş önemli çalışmaların uygulamaya geçmesi ve gerçek bir ilerleme kaydedilmesi adına oldukça önemli.
Yapay zekayı “pasif bir teslimiyetle” kabul etmek yerine, onun etki alanını sorgulayan aktif katılımcılar olmalıyız. İnovasyonu; ancak insan hakları ve hukukun üstünlüğü çerçevesinde kaldığı sürece bir “ilerleme” olarak kabul edebiliriz. Güvenilir bir yapay zeka geleceğini, “etkiyi” merkeze alarak hep birlikte tasarlayacağız.
Bu stratejik analizlerin ve önerilerin tamamına aşağıdaki bağlantıdan ulaşabilirsiniz:
https://www.linkedin.com/feed/update/urn:li:activity:7423834471226843136